kurs przewodnika turystycznego
Kursy doskonalące dla przewodnika turystycznego

Przewodnik turystyczny powinien nieustannie doskonalić swoją wiedzę i umiejętności zawodowe. Znajomość nowych publikacji, atrakcji turystycznych czy technik pracy to w tym zawodzie niezbędna konieczność.

 

Continuous Professional Development

Światowa Federacja Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych (World Federation of Tourist Guide Associations, WFTGA) i Europejska Federacja Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych (European Federation of Tourist Guide Associations, FEG) stoją na stanowisku, iż przewodnik turystyczny powinien nieustannie zwiększać swoją wiedzę i umiejętności zawodowe. Dlatego też w polityce jakości, przyjętej przez Federacje, jest Continuous Professional Development (CPD), czyli ciągły rozwój kompetencji zawodowych.

 

Szkolenia federacyjne

Obie federacje prowadzą swoje sekcje szkoleniowe, które organizują kursy doskonalące dla przewodnika turystycznego. Ich głównym celem jest doskonalenia umiejętności przewodnickich. Dwa flagowe programy szkoleniowe to:

  • Hands on Training (WFTGA) i
  • Sharing Best Practice (FEG).

Oba szkolenia koncentrują się na metodyce prowadzenia trasy pieszej, autokarowej i muzealnej. Wynika to z analizy programów szkoleniowych z różnych krajów, w których największy nacisk kładzie się na wiedzę teoretyczną a często pomija lub nie przeznacza odpowiedniego czasu na naukę metodyki pracy w tym zawodzie.

Uzupełnieniem zajęć praktycznych są wykłady dotyczące m.in. różnic międzykulturowych, obsługi turystów z niepełnosprawnościami, rozwiązywaniem konfliktów grupowych czy promocją i marketingiem usług przewodnickich. Szkolenia trwają 6 lub 7 dni i kończą się egzaminem teoretycznym i praktycznym.

Dodatkowo, szkolenia organizowane przez WFTGA i FEG to szansa na zapoznanie Uczestników z kodeksem dobrych praktyk i polityką jakości pracy przewodnika turystycznego opracowanymi przez federacje.

 

Szkolenia na całym świecie

WFTGA posiada dwa centra szkoleniowe, na Cyprze i w Armenii. Prowadzi też kursy dla przewodników turystycznych na całym świecie, na zaproszenie lokalnych władz, organizacji lub innych podmiotów zainteresowanych doskonalenie kompetencji zawodowych przewodników turystycznych. FEG proponuje swoje szkolenia podczas m.in. corocznych kongresów, na które przyjeżdżają przewodnicy z krajów europejskich. Tak samo, jak WFTGA, prowadzi szkolenia zewnętrzne, w dowolnym miejscu, na zaproszenie.

 

Zostań trenerem przewodnictwa turystycznego

Sposobem na promowanie standardów pracy przewodnika turystycznego jest kurs Train the Trainer, czyli kurs przygotowujący do pracy trenera (instruktora przewodnictwa turystycznego) akredytowanego przez WFTGA lub FEG. W ten sposób federacje zyskują swoich przedstawicieli – osoby, które będą potrafić uczyć standardów pracy przewodnika turystycznego – w różnych krajach. Trenerzy następnie prowadzą zajęcia dla kandydatów na przewodników turystycznych lub osób już pracujących w zawodzie i zapoznają ich z działalnością Federacji, kodeksem dobrych praktyk oraz polityką jakości, a także – przede wszystkim – doskonalą umiejętności zawodowe w zakresie metodyki pracy przewodnika turystycznego, co przekłada się na wzrost jakości świadczonych usług przez absolwentów takich szkoleń. Dzięki lokalnym trenerom dostęp do szkoleń WFTGA i FEG jest łatwiejszy, bowiem nie wymaga np. podróży do innego kraju, gdzie znajduje się centrum szkoleniowe lub organizowany jest kongres.

 

Szkolenia WFTGA i FEG w Polsce

Polska ma obecnie 24 trenerów akredytowanych przez WFTGA i 1 przez FEG. W październiku 2015 r. odbyło się w Warszawie szkolenie WFTGA Hands on Training oraz Train the Trainer. W październiku 2017 r. odbyło się w Warszawie szkolenie FEG Sharing Best Practice. W szkoleniu wzięli udział przedstawiciele poszczególnych stowarzyszeń należących do Federacji. Szkolenie było bezpłatne (uczestnicy płacili jedynie za dojazd i nocleg), a jego celem była promocja kursu Sharing Best Practice wśród członków Federacji. Kontynuacją tego szkolenia będzie Train the Trainer, które zaplanowane jest na listopad 2018 r. w Hiszpanii, na Teneryfie. Dzięki temu FEG zyska nowych trenerów, którzy będą mogli promować standardy pracy przewodnika turystycznego w swoich krajach.

Nowością w Polsce są kursy doskonalące dla przewodnika turystycznego: „Międzynarodowe standardy pracy przewodnika turystycznego” akredytowane przez WFTGA, dzięki czemu polscy przewodnicy turystyczni mogą u siebie w kraju zapoznać się z technikami pracy opracowanymi przez Światową Federacją Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych.

kształcenie przewodników turystycznych
Kształcenie przewodników turystycznych

Obecnie w Polsce nie ma urzędowych wytycznych dotyczących kształcenia przewodników turystycznych (miejskich i terenowych). Kurs przewodnika turystycznego nie jest obowiązkowy aby móc wykonywać zawód.

 

Mimo to kursy dla kandydatów na przewodników wciąż są organizowane. Efekty kształcenia mogą się różnić w zależności od organizatora, programu i sposobu prowadzenia zajęć. Podobna sytuacja jest nie tylko w Polsce ale także zagranicą. System kształcenia przewodników turystycznych na świecie różni się w zależności od kraju, regionu, miasta lub obiektu.

 

Standard kształcenie przewodników turystycznych

W 2008 r. European Committee for Standarization, podmiot zewnętrzny niepowiązany formalnie z organami Unii Europejskiej, opracował standardy kształcenie przewodników turystycznych i opublikował je w Normie 15565:2008 Usługi turystyczne – Wymagania dotyczące szkolenia zawodowego i programów kwalifikacji przewodników turystycznych. Dokument nie jest dokumentem urzędowym, nie ma mocy prawnej. Stanowi zbiór rekomendacji a nie obowiązków. Dlatego każdy kraj, region czy organ bądź podmiot kształcący i/lub weryfikujący kwalifikacje przewodników turystycznych ma możliwość zastosowania całości lub jedynie części rekomendacji wynikających z Normy EN 15565, w zależności od indywidualnie podejmowanej decyzji.

 

Program kursu przewodnika turystycznego

Mimo iż Norma EN 15565 nie jest idealna, między innymi ze względu na brak aktualizacji od 2008 r., to daje ramy programowe, które można dostosować do systemu kształcenia przewodników turystycznych. Rekomendowany czas kursu przewodnika turystycznego to 600 godzin (obejmuje tzw. contact hours, czyli zajęcia stacjonarne i godziny pracy własnej), w podziale na zajęcia teoretyczne (60%) i praktyczne (40%). Kurs przewodnika turystycznego powinien składać się z trzech części:

  • wiedzy ogólnej (np. historia, geografia, kultura i sztuka),
  • wiedzy dotyczącej miasta, regionu, obiektu (wiedza profilowana na miejsce, w zakresie którego kandydat chce zdobyć kwalifikacje) i
  • treningu umiejętności przewodnickich, takich jak budowa i przekaz wypowiedzi przewodnickiej czy metodyka prowadzenia trasy pieszej, autokarowej i muzealnej.

 

Trening umiejętności przewodnickich

Federacje przewodnickie, Światowa Federacja Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych (World Federation of Tourist Guide Associations, WFTGA) i Europejska Federacja Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych (European Federation of Tourist Guide Associations, FEG) szczególnie podkreślają ważność części dotyczącej umiejętności przewodnickich, bowiem większość dotychczasowych kursów dla kandydatów na przewodników turystycznych koncentrowała się na tzw. twardej wiedzy a nie na metodyce pracy przewodnika turystycznego.

WFTGA i FEG dąży do wdrożenia Normy EN15565 do programów kursów dla kandydatów na przewodników turystycznych. Ma to ustandaryzować system szkolenia zawodowego i zapewnić jakość świadczonych usług przez absolwentów takiego kursu.

pilot wycieczek a przewodnik turystyczny
Pilot wycieczek a przewodnik turystyczny

Zawód pilot wycieczek różni się od zawodu przewodnika turystyczny. Ważne aby pilot wycieczek znał swoje zadania zawodowe i szanował pracę przewodnika turystycznego, nie wchodząc w jego kompetencje.

Zawód pilot wycieczek a przewodnik turystyczny

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych określa zadania pilota wycieczek i przewodnika turystycznego.

Do zadań przewodnika turystycznego należy:

  • oprowadzanie turystów lub odwiedzających,
  • udzielanie fachowej i aktualnej informacji o kraju, odwiedzanych miejscowościach, obszarach i obiektach,
  • sprawowanie opieki nad turystami lub odwiedzającymi w zakresie wynikającym z umowy,
  • a podczas prowadzenia turystów w górach troska o ich bezpieczeństwo w szczególności podczas wyjść wymagających odpowiednich technik i specjalistycznego sprzętu.

Do zadań pilota wycieczek należy:

  • czuwanie, w imieniu organizatora turystyki, nad sposobem świadczenia usług na rzecz klientów,
  • przyjmowanie od nich zgłoszeń dotyczących związanych z tym uchybień,
  • sprawowanie nad klientami opieki w zakresie wynikającym z umowy,
  • wskazywanie lokalnych atrakcji oraz przekazywanie podstawowych informacji dotyczących odwiedzanego kraju i miejsca (więcej na ten temat dowiesz się podczas Kursu Pilota Wycieczek). 

Należy pamiętać, że jest to prawo obowiązujące w Polsce.

 

Norma 13809:2003

Światowa Federacja Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych (World Federation of Tourist Guide Associations, WFTGA) i Europejska Federacja Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych (European Federation of Tourist Guide Associations, FEG) kategorycznie rozróżniają kompetencje i zadania zawodowe powierzane przewodnikom turystycznym i pilotom wycieczek. Przyjęły terminologię zastosowaną w Normie 13809:2003 Usługi turystyczne – agenci turystyczni/pośrednicy turystyczni i organizatorzy turystyki:

  • przewodnik turystyczny to osoba, która oprowadza odwiedzających w języku przez nich wybranym; interpretuje kulturowe i naturalne dziedzictwo danego miejsca; posiada kwalifikacje dotyczące tego miejsca, najczęściej potwierdzone lub honorowane przez lokalne władze a
  • pilot wycieczek to osoba, która w imieniu organizatora nadzoruje realizację programu imprezy turystycznej i dba o jego należyte wykonanie oraz przekazuje turystom praktyczne informacje na temat odwiedzanego miejsca.

Należy pamiętać, że Norma nie stanowi prawa. Jest jedynie rekomendacją dla państwa Unii Europejskiej. Pilot wycieczek lub przewodnik turystyczny ma obowiązek zapoznania się z przepisami lokalnego prawa, aby dowiedzieć się, jaki w danym kraju jest zakres zadań pilota wycieczek i przewodnika turystycznego oraz jakie są warunki ich wykonywania.

 

Pilot wycieczek a przewodnik turystyczny

Zdarza się, że zadania przypisane przewodnikowi wykonuje pilot wycieczek. Federacje przewodnickie, w obawie przed możliwymi negatywnymi ocenami pracy takiej osoby, wynikające m.in. z braku odpowiedniego przygotowania, definitywnie oddzielają zawód pilota wycieczek od zawodu przewodnika turystycznego.

Jasne określenie zadań zawodowych ma na celu pokazanie zakresu kompetencyjnego przypisanego do poszczególnych zawodów związanych z turystyką, a tym samym określenie statusu przewodnika turystycznego, który, w odróżnieniu od pilota wycieczek, posiada kwalifikacje związane z miejscem, w którym świadczy swoje usługi, co ma być jednym z gwarantów jakości świadczonych przez niego usług.

Dodatkowo, w celu podniesienia jakości usług świadczonych przez przewodników turystycznych, obie federacje posiadają kodeksy dobrych praktyk oraz politykę jakości, które promują wśród swoich członków. Dokumenty zawierają wytyczne dotyczące m.in. wiedzy, umiejętności i postawy przewodnika, w tym sposobu przekazywania informacji, współpracy z kontrahentami, opieki nad klientami czy szacunku do ludzi, miejsc i środowiska, w którym pracuje przewodnik.

typologia turystów
Typologia turystów

Typologia turystów. Monika Prylińska: Chciałabym się z Wami podzielić moją refleksją na temat typów klientów, z którymi miałam okazję pracować. Może komuś się przyda i pomoże w pracy. 

 

1. TURYSTA HARPIA

Charakteryzuje się tym, że wykorzystuje swój czas z przewodnikiem co do sekundy (a nawet dłużej, jeśli przewodnik nie jest asertywny) i chce zobaczyć wszystko co się da, nie zważając na zakazy, normy, swoje możliwości percepcyjne i fizyczne. Przed przyjazdem, na etapie układania programu jest raczej milczący, pytania przewodnika kwituje ogólnikowymi odpowiedziami, w stylu: „chcę po prostu zwiedzić miasto”, za to rusza do natarcia od razu przy pierwszym osobistym spotkaniu. Prezentuje wtedy listę miejsc, które chce odwiedzić wraz z czasem na to przeznaczonym. Podczas wycieczki nie słucha przewodnika, bo wie lepiej, co gdzie się znajduje i gdzie konkretnie chce wykonać zdjęcie danego obiektu. Przewodnik potrzebny mu jest generalnie po to, żeby jak najszybciej doprowadził go przykładowo do kościoła św. Krzyża w Krakowie i pokazał sklepienie palmowe, o którym przeczytał przed przyjazdem do miasta i odznaczył jako warte zobaczenia. Nie interesuje go przy tym, że jest niedziela i jego wejście z ogromnym aparatem fotograficznym i statywem zakłóci spokój setki modlących się ludzi. Ładuje się bez żenady, cyka fotki, odznacza zabytek jako obejrzany i rzuca przewodnikowi następną komendę: „jedziemy na Kopiec Kraka – potrzebuję zrobić tam dwa zdjęcia – jedno z widokiem na Nową Hutę, drugie w stronę kamieniołomu, gdzie kręcona była Lista Schindlera, mamy na to 20 minut” Wyjaśnień, że jest mgła zakrywająca widok i cholerne błoto, które utrudni i znacznie wydłuży wejście na kopiec nie słucha. On „musi” zaliczyć kolejny punkt w wyznaczonym czasie. Taka karma…

 

2. TURYSTA MIMOZA

Wykazuje zero reakcji. Z taką samą miną przyjmuje informacje o II Wojnie Światowej, komunie czy specjałach kuchni polskiej. Na żarty nie reaguje, w czasie gdy opisuje się fasadę budynku przed nim, patrzy w dal i w ogóle nie wiadomo czy rejestruje czego dotyczy przekaz, na pytanie czy ma ochotę na przerwę, odpowiada ‚hmmm’…

 

3. TURYSTA TECHNOLOGICZNY

Podczas chodzenia bez przerwy używa telefonu albo komputera.
– Kochanie? Cześć, to ja, jestem w Polsce, w Krakowie. Nie wiesz, gdzie to jest? Już Ci wysyłam parametry przez google maps. Jak się nazywa ten zamek, Babel?
– Wawel
– A, Wawel. Kochanie, jesteś tam jeszcze? Fajnie tu jest, zaraz wyślę selfie z zamkiem. Przepraszam, jakie tu jest hasło do Internetu?
– Tutaj nie ma bezpłatnego dostępu do sieci, najbliżej w kawiarni, tam, gdzie te parasole.
– A, to chodźmy tam, muszę szybko coś wysłać
– A co z komnatami? Mamy rezerwację za 10 minut. Potem nie damy rady już wejść
– Czy tam się da robić filmy? Mam nowy aparat z fajną opcją. W czasie, gdy robi się film, można też cykać zdjęcia i od razu przesyłać na Instagram i FB.
– Niestety, tam w ogóle nie można robić zdjęć ani filmów
– W ogóle? To po co ludzie tam chodzą?

 

4. TURYSTA ZASTRASZONY

Pojawia się zawsze w grupie, idzie wśród innych, jak oświadczasz, że grupa ma 20 minut czasu wolnego na toaletę od razu się do ciebie przykleja i nie odpuszcza ani na chwilę, bo boi się zgubić. Jak uda się go przekonać, by chwilę został sam, nie rusza się ani na krok z miejsca zbiórki, bo jest przekonany, że nigdy go nie znajdzie o własnych siłach. Poza zwiedzaniem, jak już naprawdę musi coś zrobić bez obstawy, porusza się po mieście taksówką od punktu A do punktu B, ewentualnie robi rundkę melexem słuchając nagrania o zabytkach. Jada tylko w hotelowej restauracji, kupuje pamiątki tylko w hotelowym sklepiku, uczestniczy we wszystkich wycieczkach fakultatywnych, które zapewniają mu nieprzerwaną opiekę w jego języku. W czasie zwiedzania często dzwoni do domu, by przekonać się, czy wszystkie alarmy działają, a firma ochroniarska sprawdza na bieżąco monitoring. Wyjeżdża z Krakowa z przekonaniem, że polskim daniem regionalnym jest stek, monetą USD, a wszyscy Polacy mieszkają w kamienicach przy Rynku.

 

5. TURYSTA PACJENT

Przyjechał zwiedzać, bo coś się dzieje z jego życiem i wydaje mu się, że fizyczne oddalenie się od domu w czymś mu dopomoże. Słucha przewodnika tylko po to, by odnieść treść jego wypowiedzi do swojej sytuacji osobistej. Ten typ dzieli się na rozmaite podtypy, ale mnie najczęściej zdarzają się rozwodnicy. Przykładowo:
– Kobieta w ortodoksyjnej rodzinie żydowskiej zajmowała się domem, często też zarabiała na utrzymanie rodziny
– No właśnie, a moja żona zawsze powtarzała, że pogodzenie kariery i domu jest niemożliwe i wiecznie miała do mnie pretensje, że nie ma czasu dla siebie
– Helena Rubinstain twierdziła, że nie ma brzydkich kobiet, są tylko zaniedbane
– Z tym to się nie zgodzę. Są piękne kobiety i inne nigdy im nie dorównają. Moja żona jest piękna. Co z tego, jak już nie jest moją żoną…
Zmiana tematu nie przynosi wielu zmian, każde zdanie przewodnika może być wykorzystane do interakcji z samym sobą
– W czasie okupacji na Wawelu mieszkał Generalny Gubernator Hans Frank
– A czy on miał rodzinę?
– Tak, początkowo mieszkał z żoną i piątką dzieci, w późniejszym okresie został tylko z najstarszym synem
– Widzi Pani? Nawet jego żona zostawiła. Miał pieniądze, władze…. Czego te kobiety chcą więcej?

 

6. TURYSTA SKNERA

Jest w Polsce tydzień, ale nie wymienia pieniędzy na złotówki, bo ma wszystko z góry opłacone. Na uwagi, że dobrze byłoby wymienić chociaż 10 USD, żeby mieć drobne na toaletę czy kawę, bo nie zawsze można płacić kartą, nie reaguje.
Typowy dialog z takim osobnikiem wygląda następująco:
– Proszę Państwa, spotkajmy się w tym samym miejscu za 20 minut, toaleta znajduje się na dole, sklepik z przekąskami i kawą przed Państwem. Jak wspomniałam w autokarze, toaleta na terenie muzeum jest płatna 1,5 PLN
– Czy można płacić kartą kredytową?
– Nie, ale tutaj wyjątkowo akceptują też EUR i USD. Proszę jednak pamiętać, że kurs jest gorszy niż w kantorach i resztę dostaną Państwo w złotówkach
– To skandal, ja mam tylko banknoty 100 dolarowe, jak rozmienię, to co mam potem zrobić z taką ilością tego, jak to się nazywa?
– Złote
– No właśnie. Jak to jest możliwe, że nie można płacić „prawdziwymi” pieniędzmi?
Na tym etapie najczęściej ktoś z grupy proponuje, że zafunduje osobnikowi toaletę
Przerwa po zwiedzaniu, w programie nie było obiadu, zatrzymujemy się więc w miejscu, gdzie znajduje się sporo barów i restauracji, żeby każdy znalazł coś dla siebie. Grupa rozchodzi się jeść, osobnik zostaje.
– Czy mogę jeszcze w czymś pomóc?
– Zrobiłem sobie w hotelu kanapki (czytaj wyniosłem ze śniadania w Sheratonie), gdzie mogę je zjeść?
– Może Pan usiąść na ławeczce, na przykład tutaj.
– Ale jest zimno, chciałbym wejść do jakiejś restauracji
– Bardzo mi przykro, ale w restauracjach nie można spożywać własnych posiłków, trzeba coś zamówić
– A za wodę też się płaci?
– Wodę z kranu dostanie Pan za darmo, ale i tak nie może Pan jeść swoich kanapek
– To oburzające. Nie po to zrobiłem kanapki, żeby teraz głodować!

 

7. TURYSTA NIEWIERNY TOMASZ

Przed przyjazdem, w czasie wizyty i po niej ma takie samo podejście do Polski i Polaków. Twierdzi przykładowo, że wszyscy Polacy byli, są i będą antysemitami i nawet wizyta w JCC czy osobiste spotkanie z polskimi Sprawiedliwymi Wśród Narodów Świata nie zmienia przyjętych założeń. Boi się, że go napadną i okradną, zostawia więc biżuterię i dokumenty w hotelu, a po mieście chodzi z plecakiem założonym na brzuchu i pieniędzmi w skarpetce. Przywozi ze sobą długopisy i cukierki do rozdawania biednym polskim dzieciom na ulicy, a w skrajnym przypadku jedzenie w proszku i tabletki do uzdatniania wody, żeby przypadkiem nie zarazić się od miejscowych jakimś syfem. Gatunek na wymarciu, ale jeszcze czasami się zdarza…

 

8. TURYSTA Z INNEJ BAJKI

Osoba z innego kręgu kulturowego, który stwarza, że moja praca nabiera barw, a rzeczy oczywiste przestają takimi być. I dobrze, oczy się otwierają, a rozum wychodzi ze sztywnych ram 🙂
– Główna scena przedstawiona na ołtarzu to Zaśnięcie Najświętszej Marii Panny
– A kto to był, ta Maria?
– Matka Boga
– Ale jakiego Boga?
– Kto to był ten Renesans, że tyle zrobił w Krakowie?
– Czy wszyscy Żydzi noszą takie pasiaste stroje na co dzień?
– Czy uczestniczyła Pani kiedyś w koronacji na Wawelu?
– Czy Schindler miał emaila?

 

9. TURYSTA NORMALNY

Przyjeżdża w dane miejsce, bo właśnie tam chciał się znaleźć, jest zainteresowany tym, co ogląda. Ma czas na spokojny spacer, rozmowy, kawę, zdjęcia, toaletę. Traktuje przewodnika jak przewodnika, sprawia, że wracam z pracy naładowana pozytywną energią

 

10. TURYSTA PRZYJACIEL

Poznany przez przypadek w pracy, staje się nagle bardzo ważną osobą, utrzymuje kontakt przez lata, przysyła kartki świąteczne, wraca do Polski wielokrotnie i zaprasza w odwiedziny do siebie, staje się przyjacielem rodziny, powiernikiem, odbiera na tych samych falach, jest najlepszym ambasadorem Polski – opowiada o niej przez pryzmat swoich doświadczeń i emocji. Z czasem ta jedna osoba sprawia, że, za pomocą poczty pantoflowej, na przyjazd decydują się dziesiątki innych. Nawet tacy, którzy nigdy nie rozważali znalezienia się w naszym kraju.

 

Brzmi znajomo? Pewnie wielu z nas właśnie przypomniało sobie takich turystów. Spodobała Wam się typologia opracowana przez Monikę? Udostępniajcie 🙂